Vatozları Beslemek

Giriş

Farklı gruplardaki vatoz cinslerinin ne yediğini nasıl biliyoruz? Bunun kısaca yanıtı; eğer tür bize yeniyse, emin olamıyoruz. Ancak cinslere göre kabaca bir tahminde bulunabiliriz, hepsi aynı problemleri yaşasalar da. Burada çeşitli kaynaklardan bilgilere bakacağız, sonrasında buralarda ne gibi hata kaynakları var onu tartışacağız.

Vatozların yediklerini tespit etme teknikleri

İlk başta, akvarist tecrübesine sahibiz. Hepimiz balıklarımızı gözlemliyoruz/gözlemlemeliyiz ve hangi balığın neyi severek yediğini görebilmeliyiz. Burada 1-2 problem karşımıza çıkmakta; balığın gerçekten neyi sevdiğiyle neyi yemesi gerektiği farklı şeylerdir. Pek çok ebeveyn bilir ki çocukları seçim yapmakta özgürse faydalı gıdalar yerine şeker vs gibi hiç bir işe yaramayan zararlı gıdaları tercih etmektedir. Bu demek değildir ki çocuklar bol şeker yiyerek sağlıklı olacaktır. Buna benzer şekilde vejeteryan bir balık da belki hayvansal bir gıdaya deli gibi saldıracaktır. Bu; o hayvansal gıdayı uzun vadede “doğru gıda” yapmaz. Bu tip özel yemler çocuklara şeker verilmesi gibi, ara ara verilmesi gereken atıştırmalıklardır.

İşin diğer yanı; bazen balıkları bilinçsizce, sevmedikleri bir yeme teşvik ederiz. Eminim ki hepimiz sevmediğimiz halde bir sürü şey yemişizdir çünkü o sırada elimizin altında o bulunmaktadır. Etçil bir balık da açlıkla terbiye edilirse bir süre sonra bitkisel yemi almak zorunda kalacaktır.

Yani; hobici balıkları yemlenirken izlese bile, yukarıda bahsi geçen sebeplerden ötürü, sadece gözlem yapmak balıkların ne yemesi gerektiğini anlamak için yeterli değildir.

İkinci olarak; iş saha incelemelerine gelir. Doğada balıkları gözlemlemek, balıkların hangi besinleri tercih ettiğini görmek açısından önemlidir. Bununla beraber, bunda da oldukça problem yaşanmaktadır. Gözlemci, yıllarca olmasa bile en azından aylarca tek bir türün mevsim değişiklikleriyle birlikte neleri yediğini gözlemlemelidir. Tek problem bu değildir. Güney Amerika’nın Amazon bölgesinde kuru sezonda su çok çekildiği için balıkları bulmak ve gözlemlemek kolaydır, ama yağmur mevsiminde nehirler o kadar taşar ki, balıklar çok geniş alanlara yayılırlar , bu da balıkları takip etmeyi çok zorlaştırır, hem de balıklar geniş alanlarda çok farklı besin tüketme imkanına sahip olurlar, özellikle de kuru sezonda ulaşamayacakları kuru yerlerde olan gıdalar sel sularıyla birlikte bolca nehirlere taşınır. Bu demek oluyor ki; sadece kuru sezonda gözlem yapmak çerçeveyi komple görmek için yetersizdir ve sağlıklı veri elde edebilmek için çok emek isteyen bir çalışma yapılmalıdır.

Üçüncü olarak, ölü balıklara bağırsak otopsisi yapma seçeneğimiz. Bu da bağırsağın çıkartılması ve içindekiler için bilimsel çalışma yapılması demek. Kimisi bunun en kesin yöntem olduğunu düşünmektedir, ama bunda da çeşitli problemler yaşanabilir. Bu balıklar da genellikle toplamanın kolay olduğu kuru sezonda, yem kıtlığı yaşanırken toplanmakta ve bağırsak içeriği neyi tercih ettiğini değil, “neyi yemek zorunda kaldığını” göstermekte. Hem de bu otopsiler sadece anlık durumu gösteren enstantanelerdir. Tabi ki; ne kadar fazla sayıda, farklı bölgeden aynı cins  balık toplarsak genel resme o derece yaklaşabiliriz ama bu pek mümkün olmamakta çünkü balıklar genelde toptan bir yerden veya en fazla 1-2 yerden toplanmakta, bu da başarı şansımızı düşürmekte. Üçüncü bir problem ise; pek çok vatozda besinler bağırsak sisteminde uzun süre kalmamakta, bazı çalışmalar besin alımıyla atılımı arasının 40 dakika kadar az olabildiğini göstermekte. Bildiğimiz kadarıyla bu balıkların çoğu aktif oldukları dilimde (çoğunlukla gece) sürekli gezinip otlanmakta (beslenmekte, yazar burada koyun sürülerinin yayılıp otlanmasına atıfta bulunmuş sanırım), o sırada neye ihtiyacı varsa onu bulabilirse onu yemekte.  

Dördüncü metod, vücut şekli, diş ve bağırsak yapısının incelenmesidir. Kabaca genellemek gerekirse; uzun bir bağırsak otçul, kısa bir bağırsak etçil beslenme sinyalleri vermektedir. Dişler de iyi bir belirteçtir. Sık dizilmiş, ucu küt dişler bir yüzey kazımak, buralardan yosun veya biofilm yemek içindir. Aralıklı ve keskin dişler ise, avını kavramak, koparmak için tasarlanmıştır. Keski şeklindeki dişler de ağaç, odun vs yemek içindir (çevirenin ek notu: http://www.bilgilerdunyasi.net/images/su_dunyasi/yetenekli_baliklar/papaganbaligi/papaganbaligi.jpg  denizden bir örnek verme ihtiyacı hissettim. Papağan balığı isimli bir akdeniz-sub tropik tür)

Açık şekilde; bu yöntemlerin bir kaçını kombine edebilirsek resmin genelini daha net görebiliriz. Aşağıdaki tablo Loricariid’lerin çeşitli cinslerinin hangi tip yemlerle beslenmesi gerektiği hakkında bilinenleri özetlemektedir. Büyük olasılıkla, daha fazla bilgi edindikçe bu tablodaki bazı veriler değişecektir. Bu tablo bir yol haritası olarak görülmeli ancak bazı cinsler çok çeşitli gıdalar istediğinden ötürü tablo “garantili” olarak görülmemelidir. Bu tablodan beslediğiniz cinsin beslenme türünü tespit edip başka literatürlere de bakmanız iyi olur.

Değinilecek bir husus daha vardır ki; balıkları üreme için besiye çekerken tamamen otçul balıklar dışındaki balıkları biraz daha fazla etçil beslemeliyiz. Bu da dikkatli bir şekilde, yeme bitkisel lif  unsurları eklenmesiyle yapılmalıdır. Ve her zaman, insanlarda olduğu gibi, iyi besleme çeşitli kaliteli besinlerle yapılmalı, en kaliteli yem ile de olsa tek tip beslenme tercih edilmemelidir. Bir kaç kötü besin de eğer çeşitlendirmemizi iyi yaparsak genel diyeti fazla etkilemeyecektir.

Değişik Besi Özelliklerindeki Balıkları Aynı Akvaryumda Birleştirmek

PlanetCatfish ve diğer benzeri oluşumlara gelen bilgi taleplerinin önemli bir kısmı farklı tip balıkları aynı akvaryumda besleme sanatı hakkındadır. Bu sanat, bu konu içerisinde tamamen ele alınabilecek kadar basit bir konu değildir. Ben yine de iki ana yönüyle konuya değineceğim. Öncelikle, her besinin kendine has özelliği vardır. Eğer balıklar göreceli olarak birbirlerine yakın cinslerde değillerse büyük olasılıkla farklı besi tipindedirler. Bu durumlarda farklı türlerin dilediği besini alabildiklerine emin olmak zordur. Etçil ile otçul balıklar aynı yerlerdeyse, otçul olan etçil olanın yemeğinden çalacaktır ve bu etçil balığın az besin almasını sağlarken otçulun da sindirim sistemini olumsuz etkileyecektir.

Diğer husus da çok önemlidir ancak tamamen besin ve besi ilgili değildir. Aynı cins (taksonomik anlamda,  mesela corydoras adolfoi ve corydoras sterbai gibi... Çeviren) balıkları aynı akvaryumda beslemekle ilgilidir. İki benzer cins aynı bölgelerde bulunmasalar da, teknik olarak çiftleşebilirler ve melezlenebilirler. Biz genel kanı olarak, akvaryum hobisinde melezlenmelerin çoğalmasını istemeyiz.

Tablo

-         Vejeteryan – sebze ve çamur (detritus)

-         Veg- Omnivore – Ağırlıklı Otçul, az etçil

-         Omni-Carnivore – Az otçul, ağırlıklı etçil

-         Carnivore- Neredeyse tamamen etçil

-         Wood eater- Odun yiyici, Odunların üst tabakasını çiğnerler, odundan mı yoksa, üzerlerindeki mikroorganizmalardan mı beslendikleri henüz gün ışığına çıkmamıştır.

http://www.planetcatfish.com/shanesworld/shanesworld.php?article_id=426&title=Feeding+PlecosWho+eats+what%3F

Planetcatfish sitesinden Mats Petersson'un yazısından çevrilmiştir.

Çeviren: Kaan ERDAL